Prikangst, wat is het en hoe kom je er vanaf?

Momenteel is in ons land de grootste vaccinatie bezig die ooit is opgezet, dat zal niemand zijn ontgaan. Hoewel er ook notoire tegenstanders zijn van de prik, adviseren de meeste bekende en onbekende medelanders die te gaan halen. Een injectie is voor de grote meerderheid van de volwassenen in ons land een ongemak, maar niet iets om echt bang voor te zijn. Er is echter ook een grote groep die last heeft van een zekere mate van prikangst.

Dat klinkt wellicht grappig maar is dat beslist niet. Een deel van deze mensen laat zich liever niet vaccineren uit angst voor de naald, maar laat zich overtuigen om het toch te doen. Prikangst kan echter ook zo hevig worden dat iemand risico’s neemt of extra pijn accepteert om die injectie maar te vermijden. Prikangst wordt ook wel belonefobie of naaldenfobie genoemd.

Waar komt prikangst vandaan?

Een prikangst kan op diverse manieren ontstaan, maar meestal gebeurt zoiets in de jeugd. Indien bijvoorbeeld ouders ook prikangst hebben, merkt een kind dat. Het beeld van ouders die terugschrikken voor een injectie of daar angst voor tonen kan prikangst opwekken of verhevigen. Maar ook verhalen van derden of beelden in een film of een boek kunnen bij kinderen angst opwekken voor naalden en injecties. Een derde optie is dat er pijnlijke ervaringen zijn opgedaan in de vroege jeugdjaren. Aan een ouder kind kan uitgelegd worden waar de prik voor bedoeld is, onaangenaam, maar ook noodzakelijk. Een erg jong kind constateert dat iemand hem of haar pijn doet zonder dat de ouders ingrijpen. De reden ervan is onduidelijk. De angst kan daardoor groter worden dan de pijn.

Wat gebeurt er bij een injectie?

Als iemand met prikangst een injectie krijgt, gaat er als het ware een alarm af. Zelfs voordat de naald door de huid gaat, zijn effecten van stress te meten. De hartslag en de bloeddruk gaan fors omhoog, de ademhaling versnelt en je begint te transpireren.

Al die verschijnselen zorgen voor een gevoel van onrust en onveiligheid. Hierdoor nemen de stresssignalen nog meer toe. Wat een eenvoudige injectie of bijvoorbeeld bloedafname had moeten zijn, wordt een soort kwelling waarbij iemand zelfs buiten bewustzijn kan raken. Hiermee ontvlucht het lichaam aan de stressvolle ervaring. Het is niet zozeer de pijn die wordt gevreesd maar het gevoel dat erbij gaat horen. Om die reden gaan mensen zaken als bloedprikken, tandartsen en vaccinaties mijden. Vaak geven ze daar een andere reden voor aan dan de prikangst.

Wat kan je doen aan prikangst?

Prikangst is in ieder geval niet een kwestie waar je je even overheen kan zetten of ‘normaal’ moet doen. De angst is even heftig als bij andere fobieën en kan zelfs het leven volledig ontregelen. Een aantal tips voor wie prikangst heeft:

• Vermijd prikken niet. Het klinkt wellicht tegenstrijdig maar als je prikangst hebt, ga dan geen prikken vermijden. Vertel dat er een risico is dat je gaat flauwvallen. Dan kunnen daartoe maatregelen worden getroffen.
• Kijk de andere kant op. Dat is veel minder een dooddoener dan het lijkt. De meeste mensen met prikangst volgen de naald.
• Gebruik of vraag om een verdovende crème. Ook al gaat het niet om de pijn. Als je het moment van prikken niet voelt, kan dat verschil maken.
• Zoek afleiding. Lees iets of luister naar muziek, praat met iemand of laat een ander je hand vasthouden. Het is zo voorbij als je afgeleid bent.

De bovenstaande tips werken niet bij iedereen. Als jij deze al eens zonder succes hebt geprobeerd, is er altijd nog therapie. Psychologen zeggen dat ze je volledig van je prikangst af kunnen helpen. Sommige patiënten voelen nog een lichte gespannenheid na een behandeling. In de meeste gevallen is de prikangst geheel verdwenen.

Bekijk ook:

• Hoe gevaarlijk is de Bretonse variant van corona?
• Coronavaccin gevaarlijker dan gedacht?
• De 10 meest voorkomende fobieën