Waarom steeds meer dertigers zichzelf laten steriliseren: een teken van hoop of collectieve wanhoop?

Weet je nog toen kinderen krijgen iets was dat “gewoon gebeurde”? Je werd verliefd, je trouwde (of niet), en op een dag was daar die positieve test. Voor veel mensen onder de veertig is dat plaatje compleet achterhaald.

In 2026 zien we een recordaantal jonge mensen – vooral mannen – die zich laten steriliseren. Niet na twee of drie kinderen, maar vaak zonder ook maar één kind op de wereld te hebben gezet. Klinieken melden een duidelijke stijging in de vraag onder dertigers en zelfs twintigers. Volgens onderzoeken overweegt zelfs één op de vijf mannen tussen 18 en 29 jaar serieus een vasectomie.

De kale cijfers

Hoewel exacte landelijke cijfers voor 2026 nog niet volledig zijn, laten klinieken en uroloogen al jaren dezelfde trend zien: de gemiddelde leeftijd waarop mannen zich laten knippen daalt. Waar het vroeger vooral ging om vaders van eind dertig, begin veertig die hun gezin compleet vonden, komen er nu steeds meer kinderloze dertigers binnen.

Uit eerdere rondgangen van NOS op3 en Independer bleek al dat ongeveer 21% van de jonge mannen (18-29) erover nadenkt. In bepaalde klinieken is het aandeel onder de 30 in een paar jaar tijd significant gestegen. Voor vrouwen ligt de drempel hoger (zowel medisch als maatschappelijk), maar ook daar groeit de groep die bewust kiest voor definitieve anticonceptie.

Wat speelt er psychologisch?

Dit is geen simpele anticonceptiekeuze. Het is een existentiële beslissing. Achter die sterilisatie schuilt vaak een cocktail van emoties en overtuigingen:

1. Existentiële angst Klimaatverandering, geopolitieke instabiliteit, een woningmarkt die een generatie buitensluit en de constante druk van werk en mentale gezondheid. Veel jonge mensen zeggen letterlijk: “Ik wil geen kind in deze wereld zetten.” Het is geen luiheid, het is een vorm van morele bezorgdheid.
2. De illusie van controle In een wereld die chaotisch aanvoelt, kiezen mensen voor radicale controle over één ding dat ze wél kunnen beheersen: hun eigen vruchtbaarheid. Een kind is het ultieme gebrek aan controle. Je geeft een stukje van je leven voorgoed uit handen.
3. De individualiseringsval We zijn opgegroeid met het idee dat ons leven vooral om onszelf draait. Carrière, reizen, zelfontplooiing, mentale gezondheid. Een kind past daar niet altijd naadloos in. Het vraagt opoffering, en veel dertigers zijn daar eerlijk over: “Ik heb het al zwaar genoeg.”
4. Relatie-onzekerheid In een tijd van hoge scheidingscijfers en situationships is het risico groot dat je een kind krijgt met iemand die er later niet meer is. Sterilisatie is voor sommigen een vorm van zelfbescherming.

De absurde paradox van onze tijd

We leven in het meest welvarende tijdperk ooit, met meer mogelijkheden dan onze ouders en grootouders konden dromen. En toch kiezen meer mensen ervoor om de keten van het leven bewust te doorbreken.

Is dit ultieme vrijheid? Of is het een stille schreeuw om hulp? Een generatie die zegt: “Ik vertrouw de toekomst niet genoeg om er een kind in los te laten.”

Tegelijkertijd zie ik ook iets hoopvols. Deze mensen nemen in ieder geval een bewuste beslissing. Ze doen niet alsof het leven een vanzelfsprekend sprookje is. Ze kijken de realiteit in de ogen – hoe pijnlijk die ook mag zijn.

Maar ik blijf het wrang vinden. Dat we in plaats van de wereld beter maken voor toekomstige generaties, massaal besluiten dat die generaties er maar beter niet kunnen komen.

Wat denk jij? Is dit rationeel en moedig? Of zijn we collectief aan het opgeven?