Waarom jongeren zichzelf ziek prikken om af te vallen terwijl hun ouders de huisarts bellen

Het is 2026 en de prik is overal. Op TikTok zie je het dagelijks: twintigers die trots hun buik laten zien na “drie maanden Ozempic”. Van maat 42 naar 34, met een simpel prikje per week. Duizenden likes, honderden vragen in de comments: “Waar koop jij dat spul?” Dit is de nieuwe realiteit van afslankmedicijnen zoals semaglutide (bekend van Ozempic en Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro). Voor veel Gen Z’ers en millennials is het geen medicijn meer, maar een lifestyle-hack. Maar achter de glanzende voor-en-na foto’s groeit een probleem dat zorgwekkend is.

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) in het UMC Utrecht slaat alarm. In de eerste tien maanden van dit jaar kwamen er al 105 meldingen binnen van vergiftigingen door afslankmedicijnen. Vorig jaar waren dat er in dezelfde periode nog maar 55. Een groot deel van die meldingen gaat over mensen die het middel zonder doktersbegeleiding gebruiken. Ze bestellen het online, krijgen het van vrienden of doseren zelf. En dat zijn vooral jongeren.

Zelf dokteren via TikTok

Voor mensen onder de 35 voelt het vaak als de normaalste zaak van de wereld. Waarom zou je maandenlang diëten en sporten als één prikje per week hetzelfde – of beter – resultaat geeft? Op sociale media wordt het gepromoot als makkelijk en snel. “Het is maar een prikje”, klinkt het vaak. Maar die prik is geen onschuldig vitamine-shot. Het zijn krachtige medicijnen die oorspronkelijk ontwikkeld zijn voor diabetes type 2 en ernstige obesitas.

Jongeren kopen het vaak via buitenlandse webshops of via Telegram-groepen. Geen recept, geen bloedonderzoek, geen follow-up. Huisartsen melden dat jonge patiënten steeds vaker al helemaal voorbereid binnenkomen: ze hebben zelf research gedaan op Reddit of TikTok en eisen een recept. Krijgen ze dat niet, dan regelen ze het zelf. Dat verklaart een groot deel van de stijging in vergiftigingsmeldingen. Mensen raken uitgedroogd, krijgen ernstige maag-darmklachten of belanden met nierproblemen op de spoedeisende hulp.

Waarom jongeren makkelijker risico nemen

Dit gedrag komt niet uit het niets. Generatie Z en millennials groeien op in een wereld van constante vergelijking. Social media tonen alleen de perfecte versies van lichamen. Studies laten zien dat zwaar gebruik van platforms als Instagram en TikTok sterk samenhangt met body image-problemen en risicovol dieetgedrag bij 18- tot 29-jarigen. Het gevoel “niet genoeg zijn” zit diep. Een prik biedt dan schijn van controle in een leven vol onzekerheid.

Daarbij komt de cultuur van direct resultaat. Alles moet snel: eten bestellen via een app, series in één avond kijken, succes binnen een maand. Een wekelijkse injectie past perfect in dat plaatje. Oudere generaties zijn voorzichtiger. Zij herinneren zich nog de dieetpillen uit de jaren negentig die later verboden werden. Zij gaan vaker eerst naar de huisarts voor een gesprek, bloedonderzoek en een echt plan. Dat maakt de drempel hoger, maar ook veiliger.

De 40+ aanpak: huisarts als rem

Mensen van boven de 40 benaderen het vaak anders. Zij vragen het middel via de reguliere zorg. Huisartsen zijn terughoudend en schrijven het niet zomaar voor aan iedereen die “een paar kilo wil verliezen”. Dat leidt tot frustratie bij sommigen, maar zorgt er wel voor dat er meer controle is. De NVIC-cijfers laten zien dat problemen vooral ontstaan bij oneigenlijk gebruik – precies het patroon dat je bij jongere gebruikers vaker ziet.

De mentale kant van de prik

Het gaat niet alleen om lichamelijke risico’s. Het zegt iets groters over hoe we vandaag de dag met ons lichaam omgaan. Voor veel jongeren is afvallen niet alleen gezondheid, het is identiteit. In een tijd van ghosting, prestatiedruk en eeuwige online vergelijking biedt een prik snelle verlichting. Maar die verlichting is tijdelijk. Veel gebruikers stoppen na een paar maanden omdat de bijwerkingen te zwaar worden of het geld opraakt. Dan komen de kilo’s vaak terug – soms met rente – en slaat de mentale klap extra hard toe.

Huisartsen en psychologen zien een toename van mensen die worstelen met hun zelfbeeld ná gebruik van deze middelen. De “Ozempic face” (ingevallen gezicht door snel gewichtsverlies), losse huid en spierverlies zijn zichtbaar, maar de onzichtbare schade aan het vertrouwen in je eigen lichaam is minstens zo groot.

Een wake-up call voor 2026

De industrie achter deze medicijnen (Novo Nordisk, Eli Lilly) draait op volle toeren. De omzet breekt records. Maar de rekening komt bij ons terecht: via hogere zorgkosten, overbelaste spoedeisende hulp en een generatie die steeds meer afhankelijk wordt van chemicaliën in plaats van leefstijlverandering.

Dit is geen pleidooi om alle afslankmedicijnen te verbieden. Voor mensen met ernstige obesitas of diabetes kunnen ze waardevol zijn, mits onder goede begeleiding. Maar de huidige hype onder jongeren is onverantwoord. We moeten eerlijk zijn: een prik lost geen structurele problemen op met eten, beweging en mentale gezondheid.

Wat nu?

Ouders, praat met je kinderen over de druk die ze voelen. Jongeren, wees kritisch op wat je online ziet. En als je overweegt zo’n middel te gebruiken: doe het dan via een huisarts. Geen TikTok-recept, maar een medisch plan.

De generatiekloof in de prik-cultuur laat zien hoe verschillend we omgaan met dezelfde druk. De vraag is niet alleen wie er het snelst afvalt. De vraag is wie er uiteindelijk het minst beschadigd uit komt.