Toch weer een vast energiecontract: slimme zet of te laat ingestapt?

Iedereen om je heen lijkt ineens zijn energieprijs vast te zetten. De vergelijkingssites zien het, je buurman doet het, je groepsapp heeft het erover. Maar een hype is nog geen strategie. Dus even eerlijk: is een vast contract nu slim, of stap je in op het moment dat het het duurst is?

Waarom iedereen ineens vastzet

De cijfers zijn niet mals. Volgens het NOS-bericht over de stijgende gasprijs lag de gemiddelde gasprijs voor huishoudens eind oktober 2025 op €1,19 per kubieke meter. Op 9 oktober was dat €1,60. Een stijging van bijna 35 procent, vooral door de oorlog in het Midden-Oosten.

Tom Schuitemaker van Pricewise rekent tegen de NOS voor dat het bij een verbruik van 1.000 kuub alleen voor gas al om zo'n 500 euro per jaar gaat. Voor stroom komt daar nog ongeveer 250 euro bij. En volgens hem worden langere contracten tien keer vaker aangevraagd dan een jaar geleden.

Het opvallendste detail: voor het eerst zijn contracten van meerdere jaren iets goedkoper dan jaarcontracten. Volgens de NOS komt dat onder meer doordat het aanbod van vloeibaar gas de komende jaren naar verwachting toeneemt. Normaal win je met een jaarcontract dankzij welkomstbonussen. Nu niet per se.

Wat je met vast wél en niet koopt

Een vast contract is in feite een verzekering. ACM ConsuWijzer legt in de uitleg van ACM ConsuWijzer over tariefverhogingen uit dat je bij een vast tarief geen voordeel hebt als prijzen dalen, maar ook geen risico als ze stijgen. Wel let op: stijgen de belastingen of de netbeheerkosten, dan mag de leverancier dat ook bij een vast contract doorberekenen.

Er speelde dit jaar nog iets. Sommige leveranciers boden vaste gascontracten aan met een clausule waarmee ze de prijs alsnog konden verhogen zodra nieuwe klimaatregels ingaan. De ACM schreef in het ACM-besluit over vaste contracten en ETS-2 dat dat niet mag, en de betrokken leveranciers hebben die clausule geschrapt. Het gaat om de bijmengverplichting voor groen gas, die naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat, en het Europese ETS-2, dat per 1 januari 2028 werkt. Kortom: vast moet ook echt vast zijn. Lees de voorwaarden toch even na voordat je tekent.

Het risico waar niemand over praat

Hier wordt het eerlijk. Wie nu vastzet, zet een prijs vast die ruim een derde hoger ligt dan een jaar geleden. Dalen de prijzen volgend jaar flink, dan zit jij er nog aan vast. En wil je dan overstappen, dan komt de opzegvergoeding om de hoek kijken.

Volgens de regels van ACM ConsuWijzer over opzeggen en de opzegvergoeding is die vergoeding gelijk aan het verlies van je leverancier: je resterende verbruik maal het verschil tussen jouw tarief en het tarief dat dezelfde leverancier nu rekent. Is energie duurder geworden, dan betaal je niets. Is het goedkoper geworden, dan betaal je meer naarmate de prijs harder is gedaald. Precies in het scenario waarin je spijt hebt, is weggaan dus het duurst.

Daar staat tegenover wat ING-econoom Gerben Hieminga tegen de NOS zei: als het een koude winter wordt, schieten de prijzen omhoog. Wie dat risico niet wil lopen, kiest vast. Zowel hij als Pricewise verwacht dat de prijzen voorlopig hoog blijven. Garanties geeft niemand.

Mijn checklist voor je tekent

• Kijk naar je totale jaarbedrag, niet alleen naar de prijs per kuub. Vaste leveringskosten en bonussen maken het verschil.
• Let op de welkomstpremie. Zeg je binnen zes maanden op, dan mag de leverancier die volgens ConsuWijzer terugvragen.
• Vraag je huidige opzegvergoeding op voordat je overstapt. Je leverancier moet die berekenen en die berekening blijft twee maanden geldig.
• Kies de looptijd bewust. Drie jaar geeft rust, maar ook drie jaar vastzitten als de markt draait.
• Dynamisch is alleen iets als je je verbruik echt kunt verschuiven, bijvoorbeeld met een thuisbatterij of een elektrische auto.

Mijn eerlijke conclusie: vastzetten is geen slimme gok en geen domme fout. Het is een keuze voor rust tegen een prijs. Wie slecht slaapt van een onvoorspelbare rekening, koopt die rust nu duur maar terecht in. Wie wat buffer heeft en durft te wachten, hoeft zich niet door de drukte op vergelijkingssites te laten opjagen.